صیانت از حق حیات بشر؛ برتری قاعده لاضرر بر ضرورت های نظامی در تسلیحات نظامی

به گزارش پایگاه خبری و رسانه ای حوزه های علمیه خواهران، خانم نازیلا انصاری در بیست و چهارمین نشست پژوهشی با عنوان «بررسی فقهی کاربرد سلاح‌های بیولوژیک در جنگ با تأکید بر قاعده لاضرر» که با مشارکت مدیریت حوزه علمیه خواهران استان اردبیل و مدرسه علمیه ثامن‌الحجج(علیه‌السلام) پارس‌آباد و همکاری دبیرخانه اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی جنگ بیولوژیک به صورت حضوری و برخط(آنلاین) برگزار شد، در تبیین محورهای فقهی تحریم تسلیحات زیستی، نخستین رکن را «تحلیل ضررهای فراگیر بر اساس قاعده لاضرر» برشمرد و گفت: در فقه اسلامی، قاعده «لاضرر و لاضرار» یک خط قرمز استراتژیک است. از آنجا که سلاح‌های بیولوژیک تفاوتی میان نظامیان و غیرنظامیان قائل نیستند و منجر به کشتارهای جمعی و غیرقابل جبران می‌شوند، کاربرد آن‌ها مصداق بارز ایجاد ضرری است که هرگونه توجیه نظامی را از بین می‌برد.

وی، دومین رکن را «مدیریت زیست‌محیطی و نفی افساد فی‌الارض» دانست و افزود: تهدیدات بیولوژیک تنها به انسان‌ها محدود نمی‌شود، بلکه با آلودگی منابع آب، خاک و هوا، کل اکوسیستم را هدف قرار می‌دهد. این امر از منظر فقهی، عبور از مرزهای جنگی و ورود به حوزه «افساد فی‌الارض» است؛ چرا که تخریب طبیعت، حقی است که متعلق به نسل‌های آینده است و هیچ ضرورت نظامی‌ای اجازه تخریب نظام خلقت را نمی‌دهد.

استاد مدرسه علمیه ثامن الحجج(علیه السلام) پارس آباد، سومین رکن را «نقد استراتژی مقابله به مثل در سلاح‌های کشتار جمعی» برشمرد و خاطرنشان کرد: در مواجهه با دشمن، قاعده مقابله به مثل تابع حدود شرعی است. نمی‌توان به بهانه پاسخ به دشمن، به سلاحی متوسل شد که منجر به نابودی بی‌گناهان یا تخریب محیط زیست شود. صیانت از «کرامت انسانی»، بر هرگونه استدلال نظامی یا تقابلی برتری دارد و مشروعیت جنگ در اسلام، مشروط به رعایت دقیق معیارهای اخلاقی است.

خانم انصاری، با تطبیق این مباحث بر ضرورت‌های امروز، اظهار داشت: در عصر حاضر که فناوری‌های زیستی به سرعت در حال پیشرفت هستند، ما نیازمند «بازخوانی پویا» از قواعد فقهی هستیم تا بتوانیم در برابر تهدیدات نوین، دژی مستحکم از مبانی اخلاقی اسلام بنا کنیم و صدای صلح و صیانت از حیات بشر را در مجامع بین‌المللی به کرسی بنشانیم.

 

پژوهشگر فقهی، تأکید کرد: وظیفه جامعه فقهی امروز، تبدیل مفاهیم کلی قواعد شرعی به «دستورالعمل‌های اجرایی و حقوقی» است تا از تبدیل شدن جنگ‌های آینده به میدان‌های ویرانی بیولوژیک جلوگیری شود و حق حیات برای تمامی انسان‌ها تضمین گردد.